FAQ | Toetsen, examens en wet- en regelgeving

 

1. Wat houdt de Wet gelijke behandeling in?

Met ingang van 1 augustus 2009 is de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte ook van toepassing op het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs. Op basis van deze wet (artikel 5b, in samenhang met artikel 1) is het verboden om onderscheid te maken bij het verlenen van toegang tot onderwijs, bij het aanbieden van onderwijs, bij het afnemen van toetsen en bij het afsluiten van onderwijs.

Lees meer

Naar boven

 

2. Hoe nemen we begrijpend leestoetsen (Cito) af bij leerlingen met ernstige dyslexie?

Uit vele reacties blijkt dat scholen, zorgverleners en ouders moeite hebben met de procedure rond het toetsen van begrijpend lezen bij dyslectische kinderen. De standaard-richtlijnen vanuit Cito en de instructie en de handhaving door de Inspectie worden voor het toetsen van kinderen met een ernstige vorm van dyslexie vaak als te strikt ervaren. 
Er is echter een verantwoorde manier voor scholen en Inspectie om hulpmiddelen bij toetsing in te zetten. Vanuit het Masterplan Dyslexie is in samenspraak met Cito en Stichting Dyslexie Nederland (SDN) is het document Toetsen van begrijpend lezen bij dyslectische leerlingen ontwikkeld om hierover meer duidelijkheid te geven.

Lees meer

Naar boven

 

3. Mogen examens worden vergroot voor leerlingen met dyslexie?

Nee, de tekst van de examens mag niet worden vergroot. Sinds 2013 is Arial puntgrootte 12 de nieuwe standaardletter voor het centraal eindexamen. Uitgangspunt is dat dit groot genoeg is voor leerlingen met een leesbeperking. De school hoeft en mag de tekst niet meer zelf vergroten. Om fraude tegen te gaan, mag de envelop met examens pas worden geopend als het examen begint. Voorbeelden van de examens in de deze lay-out zijn te zien op de website van Cito.

De nieuwe standaardletter(grootte) voorkomt dat door het kopiëren van examens informatie uit tabellen of verschillen in grijstinten in figuren wegvallen. Ook maakt het een einde aan het werken met onhandig grote A3-vellen. Laat leerlingen aan de nieuwe letter wennen door Arial punt 12 als standaard te hanteren voor alle proefwerken en toetsen op school.

Naar boven

 

4. Gelden voor leerlingen met dyslexie andere correctievoorschriften voor spelling?

Tijdens het centraal examen gelden voor alle kandidaten, dus ook de kandidaten met dyslexie, dezelfde regels voor de beoordeling van spelfouten. Bij het schoolexamen bepaalt de school zelf in welke mate spelling meeweegt bij de correctie. Ook hierbij gelden de correctievoorschriften voor álle leerlingen. Bij het centraal examen weegt spelling voor ongeveer 10% mee in het totaal aantal te behalen scorepunten voor dat examen. Een leerling kan bij het centraal examen dus nooit meer dan 1 punt aftrek krijgen voor spelling.

Wanneer het gaat om het gebruik van de spellingcontrole bij het centraal examen wordt er een onderscheid gemaakt in examens waarbij niet op spelling wordt beoordeeld en waarbij dit wel het geval is. Bij centraal examens waarbij niet op spelling wordt beoordeeld, hoeft bij alle kandidaten de spellingscontrole niet te worden uitgeschakeld. Als de computer wordt ingezet bij centrale examens waarbij de spelling wel wordt beoordeeld (Nederlands vwo, Nederlands havo, Nederlands GL/TL, Nederlands KB – papier en Nederlands BB – papier) is het gebruik van de spellingscontrole niet toegestaan. Aan kandidaten met een dyslexieverklaring (deskundigenverklaring volgens artikel 55 van het Eindexamenbesluit VO) kan het gebruik van spellingcontrole wel worden toegestaan (Computer als schrijfgerei). Alleen als de kandidaat daadwerkelijk spellingfouten maakt, worden conform het correctievoorschrift punten in mindering gebracht.

Lees meer

  • Zie voor meer informatie over de mogelijke aanpassingen bij het centraal examen de brochure van het College voor Toetsen en Examens.

Naar boven

 

5. Zijn scholen verplicht om aanpassingen of vrijstellingen te verlenen aan leerlingen met dyslexie?

Ja, tot op zekere hoogte.

In tegenstelling tot wat het woordje ‘kan’ in artikel 55 van het examenbesluit doet vermoeden – De directeur kan toestaan dat een gehandicapte kandidaat het examen geheel of gedeeltelijk aflegt op een wijze die is aangepast aan de mogelijkheden van die kandidaat – is het bieden van adequate ondersteuning voor leerlingen met dyslexie niet vrijblijvend. 'Kan' zal veeleer als 'moet' moeten worden geïnterpreteerd.

Scholen en schoolbesturen bieden dyslectische leerlingen de basisondersteuning die zij nodig hebben om het onderwijs te kunnen volgen. Dat betekent onder meer dat de school leerlingen adequaat moet compenseren voor de gevolgen van hun dyslexie, bijvoorbeeld door het gebruik van hulpmiddelen toe te staan. 

Lees meer

Naar boven

 

6. Kunnen leerlingen in het vmbo vrijstelling krijgen voor de tweede moderne vreemde taal? 

Onderbouw 

In de eerste twee leerjaren van het vmbo is vrijstelling voor Frans én Duits is niet mogelijk. Scholen mogen zelf kiezen welke van deze twee zij aanbieden, maar mogen ook beide talen aanbieden. Voor het volgen van alleen Frans of alleen Duits is daarom geen ontheffing nodig. 

Vrijstelling voor Frans én Duits is niet mogelijk. Op scholen waar maar één taal wordt gegeven, kan dus geen vrijstelling worden gegeven. In specifieke gevallen kan een uitzondering gemaakt worden, zoals voor leerlingen die doorstromen naar de basisberoepsgerichte leerweg (zie Inrichtingsbesluit WVO, artikel 22).

Wel kan de school in de eerste twee leerjaren van het vmbo zelf invulling geven aan het onderwijs in die tweede moderne vreemde taal, omdat er, met uitzondering van Engels, geen kerndoelen zijn voor de moderne vreemde talen. 

Bovenbouw 

In de bovenbouw van het vmbo zijn er weinig mogelijkheden tot ontheffingen geregeld, omdat er in de verschillende sectoren veel keuzevrijheid is. Het probleem kan meestal worden omzeild door een vak (lees: Frans of Duits) eenvoudigweg niet te kiezen.

Voor leerlingen die in de eerste twee leerjaren ontheffing hadden voor Frans of Duits (op basis van artikel 22), behouden deze ontheffing bij het profiel economie en ondernemen of het profiel horeca, bakkerij en recreatie.

De mogelijke vrijstellingen voor de bovenbouw van het vmbo zijn vastgelegd in het Inrichtingsbesluit WVO, artikel 26n.

Lees meer 

Naar boven

 

7. Kunnen leerlingen havo/vwo vrijstelling krijgen voor de moderne vreemde talen? 

Onderbouw

In de eerste drie leerjaren van havo en vwo zijn zowel Frans als Duits verplicht. Er kan geen ontheffing worden verleend aan leerlingen met dyslexie.

Wel kan de school in de eerste drie leerjaren zelf invulling geven aan het onderwijs in de tweede moderne vreemde taal, omdat er, met uitzondering van Engels, geen kerndoelen zijn voor moderne vreemde talen. Zo kan er bijvoorbeeld meer nadruk worden gelegd op mondelinge communicatie en minder op leesvaardigheid.

Alleen in een aantal specifieke gevallen – het gaat niet specifiek om leerlingen met dyslexie – is ontheffing mogelijk, zie artikel 21 van het Inrichtingsbesluit WVO.

Bovenbouw 

In de bovenbouw van de havo is een tweede moderne vreemde taal in drie van de vier profielen niet verplicht. Havoleerlingen kunnen de tweede moderne vreemde taal vermijden door een ander profiel te kiezen dan Cultuur en maatschappij.

Voor vwo-leerlingen is er voor leerlingen op het atheneum een ontheffingsmogelijkheid geregeld in de wet (lid 4 van het artikel 26e). Voor leerlingen op het gymnasium is geen ontheffingsmogelijkheid geregeld, omdat daar de klassieke taal in plaats van de tweede moderne vreemde taal komt.

Lees meer 

Naar boven

 

8. Kan een leerling met dyslexie vrijstelling krijgen voor Nederlands of Engels? 

Nee, een vrijstelling voor Nederlands of Engels is niet mogelijk.

Nederlands en Engels zijn verplichte vakken voor alle leerlingen; het minimale niveau dat leerlingen moeten behalen is vastgelegd in de kerndoelen. Artikel 11d van de Wet op het voortgezet onderwijs (WVO) biedt weliswaar ruimte om in individuele gevallen ontheffing te verlenen voor onderdelen van de kerndoelen, maar dit heeft alleen maar zin voor onderdelen van vakken die in de onderbouw worden afgesloten. Nederlands en Engels zijn verplichte eindexamenvakken. Voor exameneisen kan geen ontheffing worden verleend.

Naar boven